Pirtûk û Wêje Söyleşileri: Edebiyat ve Siyaset

Kürt siyasetinin Kürt edebiyatı ürerindeki etkileri hakkında neler düşünüyorsunuz?

  • Kürt edebiyatı Kürt mücadelesiyle birlikte büyümeye başladı. Kürt hareketi bu insanları özel teşvik etmedi şüphesiz. İnsanlarımızda oluşan ulusal duygular, bu alanda da kendisini göstermeye başladı, o kadar. Bu duygularla yüz yıllık feryadımız olmaya çalıştılar. Bu anlamda Kürt edebiyatçılarını takdir ediyorum. Roman bir kent ürünüdür. Kürt modernizesi gerçekleşmiş bir durumda ve süreç diyalektik olarak devam etmekte. Mehmet Söğüt

 

  • Kürt edebiyatının mücadeleden ayrı ele alınmadığını yukarıda belirttim. Fakat Kürt siyasetinin edebiyat üzerindeki etkisi ise farklıdır. Burada tersi bir durum söz konusudur. Kürt yazar ve sanatçılarının edebi eserleri mücadeleyi, dolayısıyla siyaseti geliştirirken, maalesef Kürt siyaseti edebiyatı geliştirmemektedir. Yer yer edebiyatın gelişimi önünde engel teşkil etmiştir. Kürt siyasetçilerinin yaklaşımlarında edebiyat pek önemsenmemekte, hatta yer yer küçümsenmektedir. Bu nedenle, özellikle son yıllarda, Kürt edebiyatı ile ilgili çalışmalar pek yapılmamaktadır. Dolayısıyla içinde bulunduğumuz süreçte çok az sayıda edebi eserler yayınlanabilmektedir. Yayınlanan eserlerin önemli bir kısmı da yeterince kitlelere ulaştırılamamaktadır. Diğer önemli bir husus da Kürtçedir. Kürt siyasetçileri Kürtçe konuşmamakla veya az konuşmakla aynı zamanda geliştirilmesi gereken Kürt Edebiyatının da önünü almaktadırlar. Bu noktadan bakıldığında Kürt Siyasetçilerinin edebiyat üzerindeki etkileri negatiftir. Ahmet Gülabi Dere

 

  • Dünyanın neresinde olursa olsun, siyaset edebiyata her zaman pragmatik yaklaşır, onu kendi amaçları için basit bir propaganda aracı olarak kullanmak ister. Bir seyis için at ne ise, siyaset için edebiyat da sanırım odur. Önce edebiyatçı olup da, sonra siyaset adamlığına soyunanlar da edebiyata bu talihsizliği yaşatmaktan kendilerini kurtaramazlar. Çünkü siyasetin doğasında hükmetmek vardır. Ama şunu da söylemeliyiz ki, siyasetin yapıp ettikleri edebiyat için sınırsız bir malzeme sunar. Edebiyat tarihi bunun örneklerinden geçilmez. Kürtlerin son kırk elli yıldır yaşadıkları edebiyata sınırsız malzeme sunmuştur. Ama buna denk düşen bir gelişme yok Kürt edebiyatında. Var olanlar çok cılızdır. Çünkü sanırım kendisine bağımsız bir alan yaratamıyor. Yayınlanan birçok romana veya öyküye baktığımızda güzellemelerle dolu olduğunu görürüz. Sanki bir edebi eser yaratmak değil de, basit bir ajitasyonla siyasete nefes aldırmayı hedefleyen, bildiri sınırlarını aşamayan bir metin amaçlanmış. Siyasete angaje bir edebiyat daha baştan ölü doğar. Bu söylediklerime, Kürt hareketinin etkisinde Türkçe yazılanları da büyük oranda dâhil ediyorum. Ne zaman ki siyaset kurucularının da eleştiriden muaf olamayacağı kabul edilirse, işte o zaman bağımsız, yaratıcı eserlerin ortaya çıkma ihtimali güçlenir. Edebiyatı siyasetin hamalı olmaktan kurtaracak şey, sorgulama iradesi ve eleştiri özgürlüğüdür. Sovyetlerde 1930’lardan sonra herkese “sosyalist gerçekçilik” gömleği giydirildiği için o büyük Rus Edebiyatı kesintiye uğradı. Kürtlerin daha eskileri bir tarafa bırakırsak, 1980’lerden bu yana yaşadıkları bile birkaç devrimin sağlayacağı kadar malzeme koyar önümüze. Belki de bu yaşananların edebiyattaki meyveleri yıllar sonra baş gösterecektir. Bu da bu kadar karamsarlık içinde bir teselli olsun o zaman. Mehmet Taşdemir

 

5.jpg

 

  • Kürtçe yazılı Edebiyatı ancak Türkçeye çevrilen eserler üzerinden takip edebiliyorum. Bu nedenle bir değerlendirme yapmam zor, ancak Zazaca yazılan eserleri büyük bir ilgiyle takip ederim. Kürtçe yazan yazarlardan duyduğum Zazaca ile benzer sorunlar yaşıyorlar. Zazaca ve Kürtçe’nin yazı dili korkak. Siyasetle arasına mesafe koymuş bir yazım dili oluşmamış, bir halk hikayesini dahi kolaylıkla ideolojik paradigmanın arzusuna kurban edebiliyorlar. Kürtçe ve Zazaca yazan yazarları okurken, sanki siyasete hizmet etmeyi önüne görev koymuşlar gibi bir algıya kapılıyorum. Kürtçe ve Zazaca yazılı edebiyat siyasete mesafeli bir dil kullanmak zorundadır. Bu olmadan, bu dillerde sinema dilini oluşturmak da zorlaşır. Unutmayalım, tiyatro ve sinema karakterlerini yazılı edebiyattan alır. Türkçe edebiyat da Orhan Kemal ve Yaşar Kemal’e kadar bu sıkıntıyı yaşadı. Kürtlerin, büyük bir kavgası var, dünyada en çok ilgi çeken topluluk Kürtler. Ancak insanın gönül rahatlığı ile eline alıp okuduğu bir edebi metinleri yok. Dünyada büyük kalkışmalar, büyük devrimler edebiyat eserlerinden esinlenmiştir, tersi yoktur. Oysa bizde Edebiyatçılar siyasetçiye ilam değil, siyasetten ilham alıyorlar. Edebiyatçı siyasetin çekim alanından çıkmalı, bununla bir halka iyilik değil kötülük yapılır. Bunu göremiyorlar. Haydar Karataş

 

  • Bu söyleşiyi yaparken yeni yitirdiğimiz değerli yazar Vedat Türkali’nin şu sözü Kürt siyasetinin durumunu özetliyor sanki. ‘Hep hüsran, hep hüsran… Hiç mutlu son göremeyecek miyiz?‘ Kürt siyasetinin atılım yapmasına Türk siyasal sistemi izin vermiyor. Edebiyat bana göre her türlü siyasetten bağımsızdır. Ancak yok sayılmaya çalışılan bir Kürt siyasetinin oy vericileri de aynı şekilde yok sayılıyorsa, hatta yok edilmek için şehirleri yıkılıp yakılıyorsa, çocukları öldürülüyorsa, edebiyatçısı da bu acıları görmezden gelemez. Bu tanıklık yazdığı kurmacanın içerisine muhakkak sızacaktır. Tekgül Arı

 

  • Kürdistan’ın her parçasında yürütülen bir hak mücadelesi var. Her gün çatışma, her gün ölüm haberleri ile uyanıyoruz. Sayısızca insan tutuklanıyor. Hiçte iç açıcı olmayan bu haberlere rağmen edebiyatta gereken estetiği yakalamak, yazan kişi açısından hiç kolay değil. Edebi bir metin, bazen af örgütünün bir raporuna benziyor. Edebiyat, yürütülen bu var olma mücadelesini çeşitli yönleri ile konu etmeli, fakat edebi bir eserin çıkması için yaşanmış olaya belirli bir mesafe kazanılması gerekir diye düşünüyorum. Siyasi mücadelenin yanında, toplumumuzda içinde bulunduğumuz zaman dilimde vuku bulan diğer gelişme ve gerçekliklerin de unutulmaması gerekiyor. Yusuf Yeşilöz
Advertisements

Kommentar verfassen

Trage deine Daten unten ein oder klicke ein Icon um dich einzuloggen:

WordPress.com-Logo

Du kommentierst mit Deinem WordPress.com-Konto. Abmelden / Ändern )

Twitter-Bild

Du kommentierst mit Deinem Twitter-Konto. Abmelden / Ändern )

Facebook-Foto

Du kommentierst mit Deinem Facebook-Konto. Abmelden / Ändern )

Google+ Foto

Du kommentierst mit Deinem Google+-Konto. Abmelden / Ändern )

Verbinde mit %s