Nihad GÜLTEKİN: Kürtler büyük şairini unutmadı

Fêrîkê Ûsiv – Hesret Defter kitabıyla, sadece Kürt şiirine değil aynı zamanda Kafkas Kürt edebiyatına, Erivan radyosuna da önemli katkılar sunan büyük Kürt şairi Fêrîkê Ûsiv’i yeniden hatırlamamıza sebep oldu.

fü.jpg

Fêrîkê Ûsiv – Hesret Defter kitabıyla, sadece Kürt şiirine değil aynı zamanda Kafkas Kürt edebiyatına, Erivan radyosuna da önemli katkılar sunan büyük Kürt şairi Fêrîkê Ûsiv’i yeniden hatırlamamıza sebep oldu. Kawa Nemir, Fêrîkê Ûsiv’in külliyatını derleyip toparlamakla önemli bir iş yapmanın yanı sıra Kürt edebiyat dünyası için önemli bir kaynak sunmuş oluyor. 1.Cildin yayınlanmasının ardından 2. ve 3. Cilt de kitap halinde basılacaktır. Fêrîkê Ûsiv şair ve çevirmendir. Bazı Sovyet Cumhuriyetleri’nde yaşayan Kürtlerin iyi bildiği ama Bölge’nin diğer parçalarındaki okuyucuların şiirlerini okuma imkanına kavuşamadığı bir şair. Erivan’da basılan kitapları kiril alfabesiyle yayınlanmıştı. Bu nedenle, Fêrikê Usiv’in 63 yıllık ömründe neler yazdığını, neler yarattığını çoğu kimse bilmemektedir.

İlk kitabı Çavkanî yayınlanır

Fêrîkê Ûsiv 1934 yılında Erivan’ın Sipan köyünde dünyaya gelmiştir. Ferik’in aile fertleri birinci dünya savaşından önce Qers’in (Kars) Emançayir köyündeyken, birinci dünya savaşından sonra tüm Ermeni ve Êzidî Kürtler ile birlikte Rusya tarafına geçiyorlar. Bu geçiş sırasında ailesinden çoğu insan da hayatını kaybediyor. Önce Tiflis’e, daha sonra ise Ermenistan’a, Sipan’a yerleşiyorlar.

İlk gittiği okul Ermeni okuluymuş. 1951 yılında ilk okulu Ermenistan’ın Sipan köyünde bitiriyor. Okumanın yanı sıra doğup büyüdüğü Ermenistan dağları ve sosyal yapı Fêrîkê Ûsiv’in edebiyat kişiliğinin gelişimi üzerinde büyük bir etkiye yol açıyor. 4 yıllık ortaokuldan sonra 1955 yılında Xaçatûr Abovyan Pedagoji Enstitüsü’nde Filoloji ve Tarih yüksek öğrenimini görüyor. Bu yıllarda Riya Teze  gazetesi yayın hayatına başlar. Fêrîkê Ûsiv de şiirlerini ve yazılarını gazetede yayınlamaya başlar. 1960 yılında enstitü öğrenimini bitirdikten sonra, Erivan’daki Kürtçe radyoda Edebiyat Bölümü Başkanı olarak çalışmalara başlar. Daha sonra radyoyla sorunlar yaşıyor ve çalışmalardan çıkarılıyor. Ona yapılan bu haksız yönelimlerden dolayı yayınlanmış, yayınlanacak tüm şiirlerini ve çalışmalarını “Kime yazıyorum ki” diyerek yakar. 1961 yılında ilk kitabı “Çavkanî” yayınlanır. Okuyucular tarafından iyi karşılanır şiirleri ve şairliği beğenilir.

Şiirler ve çevirilerini ezbere biliyor

Riya Teze gazetesinde enstitüyü bitirinceye kadar 22 şiiri ve makalesi çıkıyor. Ez û Cimet adlı şiiri Rusça, Dirûjba Narodovê (Dostiya Çivakan, Moskova) adlı dergide çıkıyor, ayrıca yazıları  Kürtçe radyoda da yayınlanıyor. 1957 yılında da Sovyet Kürt Yazarları’nın şiir kitabında (antolojide ) 11 tane şiiri yayınlanıyor. 1963 yılında  kayınpederi Heciye Cindi aracılığıyla Sayat-Nova çeviri yarışmasına girer. Yarışmada üçüncülük ödülünü alır. Bu dönemde Heciyê Cindî ile birlikte Sayat-Novanın şiirlerinin çevirisini yayınlıyorlar. Bu çeviri ile ilgili bir toplantı yapılır ve Fêrîkê Ûsiv çeviri şiirlerini okur ve “Şiirler bizim ruhumuza yakın olduğu için çevirileri kolay yapıyorum” der. Fêrîkê Ûsiv, tüm şiirlerini ve çevirilerini ezbere biliyormuş. Yarışmada da ünlü Ermeni sanatçıların karşısında Tu Ji Hingê de Aqilbend î çevirisini okuyor. Büyük alkışlar alıyor Fêrîkê Ûsiv. Bu da ona büyük bir moral oluyor. Çünkü radyodan ayrıldıktan sonra epey sıkıntılı bir zaman geçirmişti.

Shakespeare’i Kürtçe’ye çevirir

1963-67 yılları arasında Avedik Îsahakyan, Lermondov ve Shakespeare’in eserlerini Kürtçe’ye çevirir. Fêrîkê Usiv’in 1964 yılında Gula Elegezê, 1967 yılında ise Lîrîka adlı kitapları yayınlanır.1968 yılında kendi köyünde öğretmenlik yaparak okulda Kürtçe dersleri vermeye başlar. 1976-80 yılları arasında köyde bir ev yapar ve hayvancılıkla uğraşır. 1971 yılında Moskova’da Rusça yayınlanan Hikayet Derheqê Bar Mûraz da adlı kitapta kendisinin Xewna Mîrmih adlı destanı da yayınlanır. Burada felsefik düşünceler, ölüm-yaşam ve yaşamın diyalektiği konularını işler. 1973 yılında Ûsivê Neviyan adlı destanı yayınlanır. 1974 yılında Yazarlar Birliği’ne üye olur. 1977 yılında da Narê adlı kitabı yayınlanır. Daha sonraları 1984 yılında Sovyet Kürt şair ve yazarlar tarafından Fêrîkê Ûsiv’in Rihana Reso ve Hesretdefter adlı destanları Bahara Teze adlı yayınevinde yayınlanır. Şiirinde kelimerle ortaya çıkan duyguların derinliğini yakalamıştır. Şiirlerinden anlaşıldığı üzere Ûsiv dünya edebiyatından da haberdardır. Kürt edebiyat dünyasında çok önemli bir yeri olan Ûsiv’in şiirleri edebiyat araştırmalarına büyük bir kaynak teşkil etmektedir.

Pûşkîn için yolculuğa çıkar

Ûsiv 80’li yıllarda da dünya edebiyatının önemli yazarları Byron, Goethe, Pûşkîn, Yesenîn ve Hovannes Tûmanyan’ın eserlerini Kürtçe’ye çevirir. Şairlikte Fêrîkê Ûsiv, Pûşkîn ve Yasenîn’i büyük usta olarak kabul etmektedir. Ne zaman nefessiz kalsa, üzülse hemen Yasenîn’i hatırlar. Fêrîkê Ûsiv, Puşkîn hakkında bir destan yazmak ister. Pûşkîn’in 27 tane eserini Kürtçe’ye çeviriyor. Bu büyük ustası için 1987 yılında uzun bir yolculuğa çıkar. Pûşkîn’in kaldığı şehirleri, 12 Rus şehrini geziyor. 28 Nisan 1997 yılında Erivan’daki evine döner Ûsiv hastadır ve hastalığı giderek ağırlaşır ve 1 Mayıs gününde hastaneye kaldırırlar. 3 Mayıs 1997 yılında 63 yaşında Ermenistan’ın başkenti Erivan’da gözlerini hayata yumar. 1961 yılında yazdığı bir şiirinde adeta vasiyetini yazmıştır Ûsiv, eğer bir gün ölüm kapımı çalarsa Dibûrî Dağı’nın eteklerinde gömülmesini ister ve şöyle der, Ku mija Pampê mîna karwanan /Bê û di ser min re here aranan /Huba dilê min /Derd û kulên min /Bibe aranan /Qurn û dewranan… Vasiyeti üzerine Sipan köyünün Çiyayê Dibûrî eteklerinde gömülür.

Quelle: http://www.ozgur-gundem.com/haber/12655/kurtler-buyuk-sairini-unutmadi

 

Advertisements

Kommentar verfassen

Trage deine Daten unten ein oder klicke ein Icon um dich einzuloggen:

WordPress.com-Logo

Du kommentierst mit Deinem WordPress.com-Konto. Abmelden / Ändern )

Twitter-Bild

Du kommentierst mit Deinem Twitter-Konto. Abmelden / Ändern )

Facebook-Foto

Du kommentierst mit Deinem Facebook-Konto. Abmelden / Ändern )

Google+ Foto

Du kommentierst mit Deinem Google+-Konto. Abmelden / Ändern )

Verbinde mit %s